Thứ bảy, ngày 05/12/2020 - 16:28 (GMT+7)

| Lịch phát sóng
Dòng sự kiện

Cập nhật: 06:33, Thứ 3, 11/07/2017

Chia sẻ lên twitter Chia sẻ lên zing me Chia sẻ lên facebook In bài Gửi cho bạn bè

Gốm Thanh Hà – hành trình 5 thế kỉ của đất

(ANTV) - Ai đã từng có dịp đến với TP Hội An, tỉnh Quảng Nam ắt hẳn đều sẽ rất ấn tượng với những mái nhà rêu phong, cổ kính; những món quà lưu niệm bằng đất nung nhỏ xinh, lúc lắc trên các gánh hàng rong của các bà, các mẹ... Thế nhưng không phải ai cũng biết xuất xứ của những sản phẩm ấy là một làng gốm cổ đã tồn tại hơn 500 năm và được sách Đại Nam nhất thống chí ghi danh vào hàng “thổ sản quốc gia”.  

“Thân em như gốm Thanh Hà. Như chiếu Bàn Thạch trải đà khắp nơi”. Từ ngàn xưa, gốm Thanh Hà đã đi vào những câu ca như một niềm tự hào của người dân đất Quảng. Và câu ca ấy đã đưa chúng tôi tìm về với ngôi làng hơn 5 thế kỉ qua vẫn nằm trầm mặc bên bờ sông Thu Bồn, nơi đã thổi hồn cho đất – làng gốm cổ Thanh Hà.

Nằm cách Hội An 3km về hướng Tây; từ thế kỉ 16, 17, Thanh Hà đã là một ngôi làng rất thịnh đạt, nổi tiếng về các mặt hàng gốm, đất nung với chất lượng được chính vua nhà Nguyễn kiểm chứng. Trải qua thời gian, bí quyết làm gốm đã được lưu truyền từ đời này sang đời khác, đến ngày hôm nay làng gốm Thanh Hà đã trở thành nơi nức tiếng gần xa về các sản phẩm gốm tuyệt mỹ và tinh xảo, là địa điểm mà du khách không thể bỏ qua khi đến với phố cổ Hội An.

Nghệ nhân Nguyễn Thành Long - xã Cẩm Thanh, TP Hội An, tỉnh Quảng Nam cho hay:"Trước khi làm gốm thì phải có đất. Tìm đất rất khó. Nguồn đất này chỉ nằm ven sông Thu Bồn. Đất phải có màu vàng  mỡ và không được pha lẫn tạm chất nào. Đất đem về sẽ được bằm nhỏ và nhồi kĩ, khi nào đất mịn như thế này là xong công đoạn làm đất. Tiếp theo là công đoạn của những người chuyên về gốm, họ sẽ bóp nát, mềm và dẻo hơn nữa. Người nghệ nhân phải hết sức tỉ mỉ để nhặt bỏ những tạp chất trong đất. Đất phải thật sạch, mịn thì mới bắt đầu đưa vào chuốt gốm."

Trải qua 5 thế kỉ, đến nay gốm Thanh Hà vẫn giữ nguyên cách thức sản xuất thủ công và gần như độc nhất: tạo hình bằng bàn xoay và tay, không có khung, không tráng men và nung bằng lò củi truyền thống. Đến thăm làng, ngoài việc thỏa sức lựa chọn các sản phẩm lưu niệm bằng gốm, du khách còn được tận mắt chứng kiến những thao tác điêu luyện từ đôi bàn tay tài hoa của các nghệ nhân.

Sau khi tạo hình, các sản phẩm gốm sẽ được mang phơi nắng một ngày, sau đó trang trí và cuối cùng là đưa vào lò nung. Một điều đặc biệt nữa là gốm Thanh Hà có nhiều sắc độ màu khác nhau như vàng đỏ, đỏ gạch, nâu, hồng, đen... mà không cần đến bất kỳ hóa chất nào, chỉ dựa vào kinh nghiệm của người làm gốm khi pha trộn đất và sử dụng nhiệt độ. Mỗi sản phẩm gốm không còn chỉ là khối đất vô tri, mà đã chứa đựng rất nhiều tri thức, cũng như biết bao suy tư và buồn vui của nhiều thế hệ.

Chị Nguyễn Thị Minh Thiều, một khách du lịch cho biết:" Tôi cũng sinh ra ở làng gốm nhưng ở Quảng Ngãi. Tôi chỉ biết gốm gia dụng chứ chưa được biết những tác phẩm gốm nghệ thuật như thế này. Đi qua đây, nhìn thấy gốm nghệ thuật tôi rất thích và ngưỡng mộ khi bàn tay con người có thể làm ra những tác phẩm từ đất mà có hồn như vậy. Người dân ở đây vẫn duy trì nghề và làm ra những sản phẩm cho đời sau tôi thấy rất đáng quý."

Chị Huỳnh Ngọc Uyên Phi  Giám đốc điều hành Công viên đất nung Thanh Hà chia sẻ:" Làng gốm Thanh Hà có một vai trò rất quan trọng. Nó là nơi giữ gìn những bản sắc của địa phương và có những giá trị văn hóa nhất định. Trong nổ lực nhất định, chúng tôi luôn cố gắng phục hồi và bảo tồn những giá trị địa phương đó."

Làng gốm Thanh Hà nay đã trở thành một bảo tàng sống, một nguồn tư liệu quý giá cho các nhà khoa học tìm hiểu, nghiên cứu về nghề gốm cổ truyền của Việt Nam nói riêng cũng như của vùng Đông Nam Á nói chung. Nhận thức được vai trò quan trọng của làng gốm trong việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa của cha ông, ngày càng có nhiều những bạn trẻ yêu và gắn bó với nghề gốm, nỗi trăn trở của các nghệ nhân làng gốm Thanh Hà về thế hệ kế nghiệp giờ đây đã vơi đi phần nào.

BT
Thăm dò khán giả