Thứ bảy, ngày 31/10/2020 - 12:03 (GMT+7)

| Lịch phát sóng
Dòng sự kiện

Cập nhật: 11:55, Thứ 7, 04/04/2015

Chia sẻ lên twitter Chia sẻ lên zing me Chia sẻ lên facebook In bài Gửi cho bạn bè

Thỏa thuận khung của Iran và P5+1 về chương trình hạt nhân

(ANTV) -  Sau 8 ngày đàm phán liên tục, cuối cùng Iran và nhóm P5+1 đã đạt được thỏa thuận khung về chương trình hạt nhân của Tehran vào ngày 2/4.

Thế giới đón nhận sự kiện này bằng một cái thở phào nhẹ nhõm, vì thỏa thuận khung sẽ mở đường tiến tới một thỏa thuận toàn diện vào ngày 30/6 năm nay, giúp chấm dứt những tranh cãi kéo dài suốt 12 năm qua về hồ sơ hạt nhân Iran.

Iran và P5+1 đạt được thỏa thuận khung về chương trình hạt nhân

Ngày 25/3, các nhà ngoại giao bước vào vòng đàm phán tiếp theo về chương trình hạt nhân của Iran sau khi lỡ hạn chót 11/2014. Một thỏa thuận khung hy vọng đạt được vào ngày 31/3 tiếp tục bị bỏ lỡ, khiến các nhà đàm phán buộc phải kéo dài thời hạn sang tuần thứ 2. Và những nỗ lực ngoại giao cuối cùng cũng được đền đáp.

Ngoại trưởng Iran Mohamad Javad Zarif nói: "Hôm nay, chúng tôi đã có một bước đi quyết định, chúng tôi đã đạt được những thông số quan trọng cho một thỏa thuận khung về chương trình hạt nhân".

Theo thỏa thuận sơ bộ lần này, có 6 nội dung chính đã được đề cập:

1.Về hoạt động làm giàu Urani
Thỏa thuận toàn diện dự định ký kết vào tháng 6 tới sẽ cắt giảm 20.000  máy li tâm tại Natanz xuống còn 6.104 máy và số máy hoạt động chỉ còn 5.060 máy so với 10.000 hiện tại.

Iran cam kết chỉ làm giàu Urani ở cấp độ thấp hơn cấp độ có thể sử dụng để chế tạo vũ khí và sẽ giảm kho urani được làm giàu từ khoảng 5 tấn như hiện nay xuống còn 300 kg trong vòng 15 năm.

2. Thời gian làm giàu đủ số Urani cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân
Các chuyên gia đánh giá rằng Iran chỉ mất từ 2-3 tháng để làm giàu đủ số urani cần thiết cho một vũ khí hạt nhân. Theo thỏa thuận khung, khoảng thời gian này sẽ được kéo dài tới tối thiểu là một năm trong thời hạn ít nhất là 10 năm.

3. Cơ sở làm giàu dưới lòng đất
Iran cam kết sẽ không triển khai hoạt động làm giàu Urani tại cơ sở dưới lòng đất Fordo trong vòng 15 năm và sẽ biến cơ sở này thành một trung tâm nghiên cứu vật lý và kỹ thuật hạt nhân.

Tehran cũng cam kết sẽ không tiến hành các cuộc nghiên cứu liên quan đến việc làm giàu urani cũng như phát triển hoặc trữ nguyên liệu phân hạch tại Fordo trong cùng thời gian kể trên.

4. Tính minh bạch
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) sẽ giám sát hoạt động của các cơ sở làm giàu urani cũ và mới của Iran cũng như các thiết bị liên quan.

Iran cam kết sẽ giải quyết triệt để các nghi ngờ của IAEA về hoạt động nghiên cứu chế tạo vũ khí mà họ từng tiến hành trong quá khứ.

5. Các lò phản ứng và hoạt động tái chế
Iran phải thiết kế lại lò phản ứng Arak sắp được xây dựng xong. Theo thiết kế, lò phản ứng này mỗi năm có thể cung cấp đủ lượng plutoni để sản xuất một vài vũ khí hạt nhân. Tehran cũng chấp nhận vận chuyển ra nước ngoài toàn bộ số nhiên liệu đã sử dụng - có chứa nguyên liệu phân hạch - trong suốt thời gian vận hành của lò phản ứng.

6. Các lệnh trừng phạt
Các lệnh trừng phạt mà Mỹ và EU áp đặt sẽ được dỡ bỏ sau khi IAEA xác nhận Iran đã tuân thủ nghiêm túc những cam kết của mình. Trong trường hợp Iran vi phạm, các lệnh trừng phạt này sẽ được khôi phục ngay lập tức.

Tất cả những nghị quyết trước đó của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về vấn đề hạt nhân Iran sẽ được hủy bỏ song song cùng tiến trình nhà nước Hồi giáo hiện thực hóa các cam kết tại Fordo, Arak, cũng như triển khai các hoạt động minh bạch hóa chương trình hạt nhân và nhiều trách nhiệm đã được nhất trí trước đó./.

Phản ứng của Quốc tế trước thỏa thuận sơ bộ

Ngay sau khi Iran và nhóm P5+1 đạt được thỏa thuận khung về chương trình hạt nhân gây tranh cãi suốt nhiều năm qua, đã có rất nhiều tuyên bố của các chính khách được đưa ra, trong đó hầu hết tin tưởng vào khả năng đạt được một thỏa thuận cuối cùng vào tháng 6 tới.. Tuy nhiên, cũng có không ít phản ứng tiêu cực  trước thỏa thuân này.

Người dân Iran ăn mừng rộn rã trên đường phố thủ đô Tehran ngay sau khi có tin các bên đã đạt được thỏa thuận ở Thụy Sĩ. Hàng trăm tài xế bấm còi inh ỏi trên đường Val-e-Asr Avenue, con đường dài nhất thành phố Tehran.

Trong khi đó Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif khẳng định:"Những kết quả đạt được ngày hôm nay rất quan trọng vì nó là cơ sở cho một thỏa thuận đầy đủ. Bây giờ các bên có thể bắt đầu chuẩn bị một dự thảo thỏa thuận cuối cùng với các điều khoản có liên quan, dựa trên các giải pháp mà chúng tôi đã đạt được trong vài ngày qua. Iran sẽ có thể tiếp tục chương trình hạt nhân hòa bình của mình nhưng sẽ có những hạn chế về mức độ và thời gian của chương trình làm giàu urani cũng như số lượng nguyên liệu hạt nhân được lưu trữ”.

Tổng thống Mỹ Barack Obama cũng nhấm mạnh đây là một thỏa thuận mang tính lịch sử. Ông nói: “Tôi tin rằng, nếu việc đạt được thỏa thuận khung lần này có thể dẫn tới việc hoàn tất một thỏa thuận cuối cùng, Mỹ, các đồng của Mỹ và các nước khác có thể sống trong một thế giới an toàn hơn. Đây là một thỏa thuận rất tốt và có thể đáp ứng được những mục tiêu cốt lõi của chúng ta”.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon cũng bày tỏ sự vui mừng trước việc đạt được thỏa thuận khung nói trên, cho rằng nó sẽ mở đường cho việc củng cố hòa bình và ổn định ở Trung Đông. Trong khi đó, IAEA hoan nghênh diễn biến mới nhất này đồng thời khẳng định IAEA sẵn sàng đảm nhận trách nhiệm giám sát việc triển khai các giải pháp hạt nhân sau khi các bên hoàn tất thỏa thuận cuối cùng.

Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Federica Mogherini cho biết Mỹ và EU sẽ dỡ bỏ toàn bộ các trừng phạt liên quan tới vấn đề hạt nhân hiện đang áp đặt lên Iran ngay sau khi IAEA xác nhận Tehran tuân thủ đúng các cam kết trong thỏa thuận. Trong khi, Bộ Ngoại giao Nga đánh giá thỏa thuận giữa Iran và các cường quốc là sự công nhận quyền phát triển năng lượng hạt nhân dân sự của Iran.

Tuy nhiên, phía Israel lại có những phản ứng rất tiêu cực. Văn phòng thủ tướng Israel Netanyahu cho rằng đây là một thỏa thuận tồi tệ, cho phép Iran tiếp tục làm giàu đồng thời cho phép nước này sản xuất nguyên liệu dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Tại Mỹ, các nghị sĩ Đảng Cộng Hòa cũng bày tỏ nhiều nghi ngờ về thỏa thuận hạt nhân Iran. Chủ tịch Hạ viện John Boehner đòi Quốc hội phải xem xét kỹ càng thỏa thuận trước khi tính đến việc dỡ bỏ cấm vận đối với Iran. Trong khi nhiều nghị sĩ các cũng kêu gọi các nghị sĩ Mỹ “tiếp tục cẩn trọng với Iran”.

Giới quan sát nhận định Tổng thống Mỹ Obama sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc bảo vệ thỏa thuận hạt nhân Iran trước sự đe dọa của Đảng Cộng hòa. Bởi các nghị sĩ bảo thủ của Đảng Cộng hòa có thể tìm các phá hoại thỏa thuận này./.

 

BT
Thăm dò khán giả