Thứ tư, ngày 20/01/2021 - 22:45 (GMT+7)

| Lịch phát sóng
Dòng sự kiện

Cập nhật: 20:46, Thứ 7, 25/02/2017

Chia sẻ lên twitter Chia sẻ lên zing me Chia sẻ lên facebook In bài Gửi cho bạn bè

Quan hệ Mỹ - EU dưới thời Tổng thống Donald Trump

(ANTV) - "Chuyến đi với sứ mệnh trấn an đồng minh" - đó là cách mà các nhà phân tích quốc tế nói về chuyến công du đầu tiên của Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence đến châu Âu vừa qua. Trước đó, quan hệ Mỹ - Liên minh châu Âu đã có nhiều dấu hiệu căng thẳng khi Tổng thống Donald Trump có những tuyên bố, phát ngôn thiếu thiện chí về liên minh này. 

Với bài phát biểu được cho là thể hiện quan điểm của chính quyền mới ở Mỹ đối với các đồng minh trong liên minh châu Âu (EU) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence đã khiến các đối tác lâu năm của Mỹ thở phào nhẹ nhõm khi khẳng định “chính sách ngoại giao của Mỹ cơ bản không thay đổi” và sẽ tiếp tục mối liên minh quân sự xuyên Đại Tây Dương.

Ông nói: “Tôi có mặt ngày hôm nay ở đây để thay mặt cho tổng thống Mỹ Donald Trump, bày tỏ cam kết mạnh mẽ của Mỹ rằng sẽ tiếp tục sự hợp tác và mối quan hệ hữu nghị với EU. Dù hai bên có khác biệt nhưng hai lục địa đã có chung một di sản, chung các giá trị và hơn tất cả là có cùng ý chí thúc đẩy nền hòa bình và sự thịnh vượng thông qua tự do, dân chủ và pháp quyền của cả hai bờ Đại Tây Dương”.

Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence (trái) bắt tay Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk tại cuộc gặp ở Brussels, Bỉ hôm 20/2.

Trước đó, Tổng thống Trump từng khiến Châu Âu lo ngại và nổi giận khi chỉ trích NATO là “lỗi thời”, không thích ứng được trước mối đe dọa của chủ nghĩa khủng bố và nhiều nước đã không chi trả “như cần phải thế”. Ông cũng ca ngợi việc Anh rời khỏi EU là "điều tuyệt vời", đề cao mối quan hệ với Nga.

Có thể thấy rõ, chuyến thăm của Phó Tổng thống Pence là dấu hiệu chính trị rất quan trọng cho bước phát triển trong mối quan hệ giữa Washington và Brussels. Thông điệp "Mỹ giữ cam kết lâu dài và bền vững đối với châu Âu" đã được đưa ra và phần nào đã được các nhà lãnh đạo Châu Âu đón nhận.

Ông Donald Tusk - Chủ tịch Hội đồng Châu Âu cho rằng “Đã có quá nhiều chuyện xảy ra trong những tháng qua ở Mỹ và ở EU. Có quá nhiều quan điểm mới - đôi khi gây ngạc nhiên - đã được đưa ra trong thời gian này về quan hệ của chúng ta và về an ninh chung của chúng ta. Hôm nay, tôi được nghe những lời nói đầy hứa hẹn về tương lai, những lời nói giải thích rất nhiều về cách thức tiếp cận của chính quyền mới ở Washington. Sau tuyên bố tích cực như vậy, cả châu Âu và Mỹ phải thực hiện những gì mình đã nói”.

Về phần mình, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker cho biết “Sự ổn định toàn cầu phụ thuộc nhiều vào mối quan hệ giữa Mỹ và EU. Tôi cho rằng Mỹ cần có một EU mạnh mẽ và thống nhất trong tất cả các vấn đề. Chúng tôi sẽ giải quyết tất cả các vấn đề chung giữa hai bên. Tôi cho rằng giờ không phải lúc để chia rẽ Mỹ và EU. Hai bên đã là đối tác trong nhiều thâp  kỉ qua.”

Theo GS.TS Phạm Quang Minh-Hiệu trưởng Trường Đại học Xã hội và Nhân văn nhận định: "Chuyến thăm này là hành động trấn an một phần nào cái sự lo lắng của những nhà lãnh đạo ở Châu Âu. Bởi vì trước đó Tổng thông D.Trump bằng một loạt những lời tuyên bố của mình đã gây ra sự lo lắng và băn khoăn đối với các nhà lãnh đạo của Liên minh Châu Âu. Và chuyến thăm vừa rồi của Phó Tổng thống Mike Pence tại Hội nghị an ninh Munich cũng là một trong những biểu hiện muốn củng cố lại quan hệ Mỹ - Âu, một trục quan hệ đã được hình thành từ sau chiến tranh thế giới thứ 2."

Mặc dù thông điệp bao trùm mà Phó Tổng thống Mike Pence đưa ra là Mỹ sẽ sát cánh cùng Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Liên minh châu Âu (EU), nhưng tâm lý bất an chưa hẳn là đã hết. Một số quan chức ngoại giao EU tỏ ra dè dặt và lo lắng về tương lai bấp bênh của mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương, bởi phía sau cam kết và những thông điệp từ các bên vẫn tồn tại không ít khác biệt, thậm chí bất đồng.

Cam kết không dễ thực hiện

Khẳng định sự ủng hộ mạnh mẽ với NATO, nhưng không quên nhắc nhở các thành viên trong khối phải đóng góp phần ngân sách thỏa đáng. Nước Mỹ dưới thời ông Trump tỏ ra cứng rắn, nhất quyết không đứng ra “bảo hộ” an ninh cho các đồng minh như đã từng làm trong suốt 7 thập kỷ qua.

Liên quan đến mối quan hệ với Nga, một trong những chủ đề mà EU và NATO quan tâm nhất, Phó tổng thống Mỹ trong chuyến công du châu Âu vừa rồi đã thẳng thừng chỉ trích, yêu cầu Nga phải chịu trách nhiệm về vấn đề Ukraine, nhưng điều này chưa khiến các đồng minh của Mỹ cảm thấy hài lòng.

Bởi có thể thấy, kể từ khi nhậm chức, Tổng thống Donald Trump không ngừng nỗ lực tìm kiếm “tiếng nói chung” với Mátxcơva. Đa phần các vị trí được ông Trump đề cử vào nội các mới dường như đều là những người "cùng chung chí hướng" thân Nga.

Sự khác biệt về quan điểm giữa Mỹ và EU cũng xuất hiện trong nhiều vấn đề như chính sách thương mại, thỏa thuận hạt nhân Iran hay giải quyết khủng hoảng nhập cư. Chính sách cấm nhập cảnh gây tranh cãi của ông Trump sẽ khiến EU trở thành nạn nhân đầu tiên và lớn nhất do lượng người tị nạn từ những quốc gia Hồi giáo buộc phải từ bỏ “giấc mơ Mỹ” quay sang tìm kiếm tương lai tại miền đất hứa ở "Lục địa già."

Theo GS.TS Phạm Quang Minh cho rằng: "Trong một tháng vừa qua, Tổng thống Donald Trump có quá nhiều quyết định. Những quyết định này không có sự nhất quán, vì vậy dự báo quan hệ Mỹ - Âu là rất khó. Thứ hai là trong bộ máy của Tổng thống Trump cho đến nay vẫn không có sự ổn định. Trở ngại thứ 3, tôi cho rằng đó chính là bản thân liên minh châu Âu, liên minh này thời gian vừa qua đã phải trải qua rất nhiều sóng gió. Quan trọng một điểm nữa, tôi nghĩ chúng ta cần chú ý đến mối quan hệ Mỹ và Nga. Nga và Liên minh châu Âu bây giờ mối quan hệ rất là căng thẳng, trong khi đó những biểu hiện ban đầu giữa Mỹ và Nga có vẻ như cho thấy sẽ có sự cải thiện trong quan hệ Mỹ - Nga. Tôi cho rằng tương lai quan hệ Mỹ - Âu sẽ phụ thuộc rất nhiều vào việc Mỹ và Nga sẽ có quan hệ như thế nào."

EU và Mỹ là hai đồng minh lớn nhất, bạn hàng thương mại lớn nhất của nhau, nhưng thực tế cho thấy giữa 2 bên tồn tại những khác biệt không dễ vượt qua. Với ông Donald Trump, người được cho là có tư tưởng khó đoán và một EU trung thành với đường lối truyền thống của mình, sẽ không dễ dàng tìm được tiếng nói chung.

Mỹ không thể “bỏ rơi” các đồng minh trong NATO và EU – những quốc gia đã đóng góp không nhỏ trong việc duy trì lợi ích cho nước Mỹ cả trước và sau này. Thế nhưng dưới thời Tổng thống Donald Trump, sự hợp tác giữa Mỹ với các đồng minh có lẽ sẽ theo một cách thức và mức độ khác. Chúng ta sẽ chờ đợi xem chính sách ngoại giao của Mỹ sẽ được thực hiện trên thực tế như thế nào.

Tổng thống Mỹ: Chi ngân sách khổng lồ tăng sức mạnh quân sự

Tại Hội nghị Hành động Chính trị Bảo thủ (CPAC), với bài phát biểu đậm chất chủ nghĩa dân tộc trước các nhà hoạt động phe bảo thủ, Tổng thống  Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ yêu cầu chi ngân sách khổng lồ cho một trong những động thái tăng cường quân sự lớn nhất lịch sử nước Mỹ.

Theo Tổng thống Donald Trump, ông sẽ hướng tới việc nâng cấp năng lực phòng thủ và tấn công của quân đội Mỹ, với một đề xuất chi tiêu sẽ làm cho nền quốc phòng của nước này trở nên "lớn hơn, tốt hơn và mạnh mẽ hơn bao giờ hết".

Đồng thời cũng nhấn mạnh rằng "đó sẽ là sự tăng cường quân sự lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ". Tuy nhiên, hiện Tổng thống Mỹ vẫn chưa đưa ra thông tin cụ thể về kế hoạch này.

Bên cạnh đó, ông Donald Trump cũng tiếp tục công kích Thụy Điển, Pháp và Đức, mô tả các quốc gia châu Âu này như là địa ngục ngập tràn lực lượng thánh chiến Hồi giáo. Ông Trump nói rằng một người "bạn" của mình từng du lịch Paris hàng năm nhưng đã ngừng đến thủ đô nước Pháp trong suốt 4-5 năm qua. 

IAEA xác nhận Iran đã tuân thủ đầy đủ thỏa thuận hạt nhân

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) ngày 24/2 công bố một báo cáo xác nhận Iran đang tuân thủ đầy đủ thỏa thuận hạt nhân lịch sử mà nước này đạt được với các cường quốc thế giới hồi tháng 7/2015.

Báo cáo mới nhất của IAEA cho biết Iran đã không theo đuổi kế hoạch xây dựng các lò phản ứng nước nặng và cũng không làm giàu urani ở trên mức giới hạn cho phép 3,67%.

Kho dự trữ urani được làm giàu ở cấp độ thấp của Iran đã không tăng vượt mức 300 kg theo cam kết trong thỏa thuận mà Tehran ký với Nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Nga, Pháp, Anh, Trung Quốc cùng với Đức). Trong khi đó, mức dự trữ nước nặng của Iran cũng không vượt ngưỡng cho phép 130 tấn.

Theo báo cáo đánh giá hàng quý lần thứ năm này của IAEA, kể từ khi thỏa thuận hạt nhân lịch sử được ký kết vào tháng 7/2015, công tác thẩm tra và xác minh của cơ quan này đã được tiếp tục theo như nội dung của thỏa thuận.

Tuy nhiên, thỏa thuận hạt nhân Iran đang đứng trước nguy cơ sụp đổ sau khi tân Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi đây là "thỏa thuận tồi tệ” đồng thời để ngỏ khả năng hủy bỏ.

BT
Thăm dò khán giả