Thứ năm, ngày 22/08/2019 - 00:05 (GMT+7)

| Lịch phát sóng
Dòng sự kiện

Cập nhật: 15:06, Thứ 3, 06/08/2019

Chia sẻ lên twitter Chia sẻ lên zing me Chia sẻ lên facebook In bài Gửi cho bạn bè

Nỗ lực bảo tồn ngôn ngữ bản địa ở Mỹ Latinh

(ANTV) - Theo thống kê, hiện nay trên thế giới tồn tại khoảng 6.700 loại ngôn ngữ khác nhau, song 50% trong số này đang đứng trước nguy cơ biến mất. Mexico hiện là quốc gia tập trung đông người sử dụng các thổ ngữ nhất tại khu vực châu Mỹ với gần 13 triệu người và có khoảng 20/67 thổ ngữ đang đứng trước nguy cơ biến mất, trong đó Ixcateco chỉ còn 8 người sử dụng. 

Đứng trước nguy cơ này, chính phủ các nước ở khu vực Mỹ La tinh đang nỗ lực hết mình trong việc bảo tồn ngôn ngữ bản địa, nhằm duy trì và phát triển những nền văn hóa đặc trưng mang bản sắc riêng.

Ixcateco là một trong hàng chục ngôn ngữ bản địa ở khu vực Mỹ La tinh, tuy nhiên nó lại là ngôn ngữ bản địa duy nhất được nói ở thị trấn Santa Maria Ixcatlan, phía nam bang Oaxaca, Mexico. Mặc dù vậy, tại đây, chỉ còn chưa đến 10 người dân có khả năng nói được ngôn ngữ này. Ngoài tiếng Anh, hiện nay, tiếng Tây Ban Nha là ngôn ngữ chính được nói tại khu vực này.

Bà Maria Salazar - Cư dân thị trấn Santa Maria Ixcatlan, Mexico cho biết: Khi tôi còn đi học, một vài giáo viên đã nói với tôi rằng ngôn ngữ bản địa của chúng tôi không tốt và nói tiếng Tây Ban Nha thì tốt hơn. Một số giáo viên thậm chí còn tức giận và đánh mắng chúng tôi chỉ bởi vì chúng tôi nói tiếng Ixcateco. Họ không hiểu chúng tôi nói gì, và đó là lý do chúng tôi dừng nói ngôn ngữ này.

Ông Abel Salazar - Cư dân thị trấn Santa Maria Ixcatlan cho rằng: Giới trẻ ngày nay không còn nói ngôn ngữ bản địa bởi vì họ biết nó không đem lại lợi ích gì. Các giáo viên nói với họ rằng họ nên học tiếng Anh bởi khi họ đi đến những đất nước khác, ngôn ngữ này mới có thể giúp họ thể hiện bản thân và giao tiếp với mọi người.

Theo một nhà nghiên cứu ngôn ngữ thuộc Đại học Mexico, sự tuyệt chủng ngôn ngữ là quá trình tự nhiên do sự biến đổi liên tục của các nền văn hóa, tuy nhiên, tuyệt chủng ngôn ngữ cũng đồng nghĩa với tuyệt chủng văn hóa. Vì vậy, hiện nay, vấn đề bảo tồn ngôn ngữ trở thành một trong những thách thức lớn đối với chính quyền các địa phương.

Theo ông Michael Swaton - Nhà nghiên cứu ngôn ngữ, Đại học Mexico, khi quá trình giao tiếp ngôn ngữ dừng lại, đồng nghĩa với việc thông tin cũng biến mất. Những gì không được ghi lại, không được viết lại sẽ biến mất vĩnh viễn. Những trải nghiệm của con người được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, nếu không được lưu trữ sẽ biến mất và không bao giờ có thể lấy lại được.

Ngoài Ixcateco, Nahuatl cũng là ngôn ngữ gốc của phần lớn dân số sống tại miền Trung Mexico, được sử dụng từ thế kỷ thứ 7. Nhiều từ trong tiếng Nahuatl còn được tiếng Tây Ban Nha vay mượn, từ đó tiếp tục được hàng trăm ngôn ngữ khác vay mượn. Trước đây, nó là ngôn ngữ phổ biến ở khu vực Mỹ La tinh, tuy nhiên hiện giờ, chỉ còn khoảng 1,5 triệu người trên thế giới có thể nói ngôn ngữ này.

Sinh viên Miguel Escovar chia sẻ: Em nghĩ Nahuatl là một ngôn ngữ đẹp được truyền từ cha mẹ em, và thật tuyệt khi sau này con cái của em cũng có thể nói được ngôn ngữ này. Có nhiều người trêu trọc em khi còn nói ngôn ngữ cổ như vậy, tuy nhiên em thấy điều đó không quan trọng. Có thể nói và hiểu được nhiều hơn 1 ngôn ngữ là điều rất tuyệt vời.

Theo nhiều nghiên cứu, sự phân biệt đối xử kết hợp với xu thế toàn cầu hóa và công nghệ chính là những nguyên nhân khiến khoảng 170 ngôn ngữ bị tuyệt chủng trong thời đại ngày nay. Trước nguy cơ bị tuyệt chủng ngôn ngữ, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa LHQ (UNESCO) đặt năm 2019 là năm Quốc tế về ngôn ngữ bản địa, với cam kết hợp tác cùng chính phủ và người dân bản địa nỗ lực bảo tồn các ngôn ngữ cổ còn sót lại. Bảo tồn ngôn ngữ bản địa giờ đây đã trở thành một cuộc đua với thời gian.

Brazil, quốc gia có số lượng ngôn ngữ phong phú và đa dạng nhất tại khu vực Mỹ La tinh đang đứng trước nguy cơ mất 1/3 trong số 180 ngôn ngữ của mình vào năm 2030. Trong khi đó, ở Mexico, gần 2/3 trong số 68 ngôn ngữ của họ đang trên bờ vực biến mất. Xu hướng tương tự này cũng diễn ra ở các nước lân cận như Argentina, Colombia, Bolvia, Chile, Paraquay, Peru và Trung Mỹ....

Trong nhiều năm qua, chính phủ các nước Mỹ La tinh đã nỗ lực không ngừng trong việc bảo tồn ngôn ngữ bản địa khỏi sự suy giảm đang diễn ra kể từ sự xâm chiếm của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha cách đây 5 thế kỷ. Trong nhiều trường hợp, những nỗ lực của chính phủ đã chứng minh được hiệu quả. Năm 2016, Đài phát thanh và truyền hình nhà nước Peru đã phát động chương trình bảo tồn ngôn ngữ bản địa bằng cách phát đi những chương trình được sản xuất nói tiếng bản ngữ để phủ sóng đến toàn bộ dân chúng.

Ông Hugo Coya - Giám đốc Đài phát thanh và truyền hình quốc gia Peru cho biết: Chúng tôi có 1/3 dân số Peru nói tiếng bản ngữ, do đó chúng tôi bắt đầu gia tăng việc sản xuất các chương trình nói ngôn ngữ bản địa trên sóng phát thanh và truyền hình nhằm phủ sóng đến toàn bộ người dân."

Có thể nói, ngôn ngữ là di sản văn hóa phi vật thể và giá trị của ngôn ngữ được hiểu như là một thực thể văn hóa là điều không thể bàn cãi. Thông qua ngôn ngữ, các giá trị lịch sử, văn hóa, đời sống của các cộng đồng dân tộc được hình thành và nó là minh chứng sống xuyên suốt chiều dài lịch sử. Chính vì vậy, việc bảo tồn các ngôn ngữ bản địa là một thách thức không nhỏ đối với khu vực Mỹ La tinh nói riêng và cả thế giới nói chung./.

BT
Thăm dò khán giả
Bạn có xem ANTV?
Thường xuyên
Thỉnh thoảng