Thứ năm, ngày 18/07/2019 - 04:45 (GMT+7)

| Lịch phát sóng
Dòng sự kiện

Cập nhật: 00:03, Thứ 2, 17/06/2019

Chia sẻ lên twitter Chia sẻ lên zing me Chia sẻ lên facebook In bài Gửi cho bạn bè

Nấc thang căng thẳng mới trong quan hệ Mỹ – Iran

(ANTV) - Sự thật về vụ việc 4 con tàu chở dầu bị phá hoại ở ngoài khơi bờ biển Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất ngày 12/5 vừa qua còn chưa được làm cho sáng tỏ hết thì đã lại xảy ra chuyện có hai con tàu chở dầu nữa cũng bị làm cho hư hại ở vịnh Oman vào ngày 13/6. Sự việc trên đã khiến mối quan hệ giữa Mỹ và Iran vốn đang căng thẳng có nguy cơ tăng nhiệt, sau khi Washington cáo buộc Tehran tấn công hai tàu trên.

 

Trong khi đó phía Iran lại coi đây là một “sự cố đáng ngờ” diễn ra vào đúng thời điểm Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đang trong chuyến công du quan trọng tới quốc gia Hồi giáo này. Liệu rằng những lời qua tiếng lại giữa các bên hiện nay có đẩy cuộc xung đột tới nguy cơ chiến tranh? Và các nước trong khu vực và trên thế giới sẽ bị ảnh hưởng như thế nào?

Vào ngày 13 tháng Sáu, hai tàu chở dầu ở Vịnh Oman đã phát các tín hiệu cấp cứu sau khi chúng bị hư hại do các vụ nổ lớn. Tàu Front Altair, gắn cờ Quần đảo Marshall và thuộc sở hữu của Frontline, một công ty vận tải Na Uy, đang vận chuyển naphtha, một sản phẩm dầu mỏ, từ Abu Dhabi; và tàu Kokuka Sangrage, được đăng ký tại Panama và được điều hành bởi công ty Kokuka Sangyo của Nhật, đang vận chuyển mặt hàng methanol.

Đây là lần thứ hai chỉ trong hơn một tháng qua các tàu chở dầu bị hư hại ở vùng Vịnh. Vào ngày 12 tháng 5, bốn chiếc tàu neo đậu ngoài khơi Fujairah, một cảng của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), đã bị nổ với nhiều lỗ thủng trên thân tàu. Một cuộc điều tra sơ bộ cho thấy chúng đã bị phá hoại bởi mìn limpet (một loại mìn hải quân gắn bằng nam châm – ND). Vụ nổ mới nhất gây ra thiệt hại lớn hơn nhiều, buộc thủy thủ đoàn phải sơ tán khỏi cả hai tàu.

Cho tới nay, chưa có nhóm nào lên tiếng nhận trách nhiệm về các vụ tấn công trên. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã quy kết trách nhiệm cho Iran mà không đi kèm theo bằng chứng cụ thể.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nói: Mỹ nhận định Iran đứng sau các vụ tấn công, dựa trên thông tin tình báo, loại vũ khí được sử dụng, trình độ tác chiến và những vụ tấn công vào tàu hàng do Iran tiến hành gần đây. Thực tế là không lực lượng ủy nhiệm nào trong khu vực có đủ nguồn lực và trình độ để tiến hành chiến dịch phức tạp như vậy.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn Hãng tin Fox News, Tổng thống Mỹ Trump cũng mạnh mẽ cáo buộc Iran đã thực hiện vụ tấn công: Chính Iran đã thực hiện vụ tấn công. Các bạn đã nhìn thấy tàu của Iran đang tìm cách gỡ thủy lôi và điều đó đã nói lên tất cả. Tôi đoán rằng một trong số thủy lôi không phát nổ và có lẽ về cơ bản Iran đã thực hiện vụ này.

Ngay sau đó, Kênh truyền hình Press TV của Iran công bố hình ảnh các thủy thủ được giải cứu khỏi 2 chiếc tàu gặp nạn. Những người này đã sử dụng tiếng Anh để bày tỏ sự cảm ơn với Iran.

Tổng thống Iran Hassan Rouhani đã lên án mạnh mẽ những hành động gần đây của Mỹ, cho rằng đây là mối đe dọa nghiêm trọng đối với sự ổn định trong khu vực.

Tổng thống Iran Hassan Rouhani phát biểu: Trong suốt 2 năm qua, chính phủ Mỹ đã có những hành động đi ngược lại với luật pháp và cấu trúc quốc tế bằng cách tận dụng năng lực kinh tế, tài chính và quân sự của mình, cùng với một chính sách thù địch. Điều này đe dọa nghiêm trọng đến sự ổn định khu vực và quốc tế.

Hiện nước thành viên chủ chốt của Mỹ tại Trung Đông là Ả rập Xê út đã bày tỏ quan điểm đồng ý với lập luận của Washington cho rằng Iran đứng đằng sau các vụ tấn công ngày 13/6. Anh cũng đứng về phía Mỹ khi cho rằng Iran phải chịu trách nhiệm về các vụ tấn công, đồng thời cảnh báo thêm rằng, Iran “hoàn toàn thiếu thận trọng” khi thực hiện các hành động này.

Bỏ qua một bên những tranh cãi giữa các bên sau vụ việc, điều quan trọng hơn cần tìm hiểu động cơ của những vụ tấn công tàu chở dầu là gì? Việc Iran lập tức bị cáo buộc là thủ phạm và vụ tấn công nhằm vào tàu Nhật xảy ra đúng thời điểm Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đang thăm Iran, không khỏi khiến người ta nghi ngờ vụ tấn công là có chủ đích.

Tiến sĩ Simon Mabon, giảng viên khoa Quốc tế Đại học Lancaster, Anh cho rằng: Đến thời điểm này chúng ta không thể kết luận bên nào, hay nước nào đứng sau vụ tấn công. Bởi không có bất cứ bằng chứng cụ thể nào, và cũng chưa có bên nào đứng ra nhận trách nhiệm. Tuy nhiên, một điều chắc chắn có thể khẳng định đó là mục tiêu của kẻ tấn công là muốn làm gia tăng trong khu vực, đe dọa hòa bình khu vực cũng như thế giới.

Xem ra kẻ chủ mưu vụ tấn công đã đạt được ý đồ khi khiến tình hình trở nên căng thẳng hơn, cộng với bầu không khí nghi kỵ lẫn nhau bao trùm. Đây không phải lần đầu tiên xảy ra sự cố tấn công tàu chở dầu ở vùng Vịnh, nhưng vào thời điểm căng thẳng giữa Mỹ và Iran chưa được giải quyết như hiện nay, một “đốm lửa nhỏ” cũng đủ để làm khu vực vốn được mệnh danh là “thùng thuốc súng” Trung Đông phát nổ. 

Mỹ hiện đang thúc đẩy chiến lược gây sức ép tổng thể cả về chính trị, kinh tế, quân sự nhằm vào Iran và với các vụ tấn công mới này, không loại trừ khả năng Iran tiếp tục phải hứng chịu thêm những “đòn” gây áp lực mới từ Washington. Vụ tấn công xảy ra vào thời điểm tình báo Mỹ cách đó ít lâu tuyên bố Iran đang chuẩn bị tấn công vào đồng minh và lợi ích của Mỹ ở Trung Đông.

Diễn biến mới nhất khiến Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres phải lên tiếng cảnh báo về nguy cơ xảy ra một cuộc đối đầu lớn tại khu vực này. Phát biểu tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về hợp tác giữa Liên hợp quốc và Liên đoàn các nước Arab, ông Antonio Guterres đã cực lực lên án vụ tấn công, đồng thời cảnh báo rằng thế giới không thể để xảy ra một cuộc đối đầu lớn tại Vùng Vịnh.

Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres bày tỏ quan điểm: Chúng tôi lên án mọi vụ tấn công xảy ra gần đây. Và chúng tôi tin rằng thủ phạm của vụ việc sẽ phải chịu trách nhiệm. Tôi kêu gọi các nước trên thế giới  không thể để xảy ra một cuộc đối đầu lớn tại Vùng Vịnh. Và điều quan trọng là cần phải làm rõ thủ phạm của vụ tấn công, và một cơ quan độc lập đứng ra làm việc này là điều cần thiết.

Nhiều nước khác cũng cho rằng việc leo thang tình hình là rất nguy hiểm, cần xoa dịu căng thẳng và tất cả các bên phải hỗ trợ điều đó.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia để dẫn tới các hành động quân sự xa hơn với Iran trong thời điểm hiện nay rõ ràng không nằm trong lợi ích của nước Mỹ.

Tại thời điểm hiện tại nếu nguồn thu quan trọng là dầu mỏ bị chặn bởi lệnh cấm vận của Mỹ, Iran gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, Tehran cũng có không ít con bài trong tay để phản đòn lại Mỹ, mà một trong những vũ khí quan trọng là eo biển Hormuz.

Ông Guido Steiberg,Học viện an ninh và quan hệ quốc tế, Đứccho rằng chúng ta cần chuẩn bị cho xung đột quân sự có thể xảy ra, nhưng chắc chắn các bên sẽ có sự cân nhắc và phía Mỹ sẽ không hành động ngay. Bởi bất kỳ xung đột vũ trang nào cũng gây ảnh hưởng tới thương mại của 2 bên và toàn cầu. Iran trong quá khứ đã đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz nếu bị tấn công. Iran từng cảnh báo Mỹ sẽ hối tiếc nếu tấn công nước cộng hòa Hồi giáo này.

Với cộng đồng quốc tế, một khi  tuyến đường biển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, giá dầu có thể bị đẩy lên mức cao đỉnh điểm, thậm chí lên tới 200USD/thùng, nền kinh tế thế giới sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Bà Suzane Maloney, Viện Brookings, Mỹ cho biết: Bất kỳ hành động gây hấn nào của Mỹ cũng có thể khiến Iran phản ứng lại. Những xung đột giữa hai bên dù rất nhỏ cũng có zhể đẩy giá dầu lên cao. iran kiểm soát eo biển chiến lược Hozmun và Iran muốn cảnh báo Mỹ rằng những hành động hiện tại của Mỹ có thể gây tác động tới thị trường toàn cầu, chứ câu chuyện không chỉ dừng ở hai nước.”

Ở nơi được mệnh danh “thùng thuốc súng” như Trung Đông, sự kiềm chế tối đa và tránh mọi khiêu khích vào thời điểm hiện nay là rất cần thiết. Bởi nơi đây, không chỉ có một “ngòi nổ” là cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran liên quan tới hồ sơ hạt nhân của Tehran.

Mối hiềm khích giữa Iran và các nước đối thủ ở khu vực đang muốn kiềm chế sức mạnh và sự trỗi dậy của nhà nước Hồi giáo cũng là một nguy cơ tiềm ẩn nhiều bất trắc. Không cần mồi lửa, nguy cơ “thùng thuốc súng” phát nổ cũng có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Có thể thấy, vụ tấn công các tàu chở dầu là mối đe dọa đối với an ninh và hòa bình quốc tế, và nếu xử lý không khéo vụ việc này có thể dẫn đến những hậu quả thảm khốc với khu vực Vùng Vịnh và thế giới./.

BT
Thăm dò khán giả
Bạn có xem ANTV?
Thường xuyên
Thỉnh thoảng