Thứ năm, ngày 26/11/2020 - 23:21 (GMT+7)

| Lịch phát sóng
Dòng sự kiện

Cập nhật: 12:13, Chủ Nhật, 03/05/2015

Chia sẻ lên twitter Chia sẻ lên zing me Chia sẻ lên facebook In bài Gửi cho bạn bè

Một giai đoạn mới trong liên minh Mỹ - Nhật

(ANTV) -   Chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Nhật bản được các nhà phân tích đánh giá là bước đi quan trọng, nhằm củng cố liên minh Mỹ - Nhật, "hòn đá tảng" bảo đảm an ninh ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

 
Thủ tướng Nhật bản Shinzo Abe đã đến thăm Mỹ và có bài phát biểu lịch sử trước Quốc hội nước này, mở ra một chương mới trong quan hệ đồng minh giữa Washington và Tokyo.
 
Với việc 2 bên thống nhất được hầu hết các vấn đề quan trọng, như việc mở rộng liên minh quân sự ra quy mô toàn cầu nhằm đối phó tốt hơn với các thách thức an ninh, hay việc tăng cường hợp tác kinh tế, thúc đẩy khuôn khổ thương mại tự do khu vực, chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Shinzo Abe được các nhà phân tích đánh giá là bước đi quan trọng, nhằm củng cố liên minh Mỹ - Nhật, "hòn đá tảng" bảo đảm an ninh ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
 
Mối quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật trước những thách thức an ninh khu vực
 
Là nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới, với trình độ khoa học công nghệ cao, tuy nhiên có 1 thực tế là, Nhật Bản đến nay vẫn chưa có được 1 vị thế tương xứng trên trường quốc tế. Bên cạnh đó là những mối đe dọa về an ninh đang ngày càng trở nên nghiêm trọng với nước này như: nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, các tranh chấp biển đảo trong khu vực, vấn đề an ninh phi truyền thống, khủng bố, tội phạm mạng… Tất cả đã thúc đẩy Nhật Bản theo đuổi “chủ nghĩa hòa bình tích cực”, phát triển tiềm lực cần thiết và tăng cường hợp tác với các quốc gia khác để đảm bảo an ninh, đồng thời can dự tích cực vào các hoạt động gìn giữ hòa bình quốc tế, nâng cao vị thế trên thế giới.
 
Bài phát biểu lịch sử kéo dài 46 phút trước Quốc hội Mỹ của Thủ tướng Shinzo Abe đã thể hiện rõ tinh thần ấy, cho thấy sự tin cậy và chia sẻ nghĩa vụ đã đưa 2 quốc gia cựu thù sau 70 năm trở thành đồng minh thân cận nhất, và đạt "bước chuyển lịch sử" là mở rộng tầm hoạt động của liên minh Mỹ-Nhật ra toàn cầu.
 
Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe phát biểu:"Mỹ, Nhật Bản và các nước trong khu vực cần hướng về tương lai, đóng góp hết sức mình vì sự phát triển chung, hòa bình và thịnh vượng của châu Á. Nhật Bản đang đẩy mạnh củng cố nền tảng luật pháp trong lĩnh vực an ninh  góp phần tăng cường sự hợp tác, củng cố liên minh Nhật-Mỹ, tạo ra 1 sự răn đe hiệu quả để bảo vệ hòa bình trong khu vực”. 
 
Thỏa thuận về định hướng mới gia tăng hợp tác an ninh và quốc phòng Mỹ-Nhật liên quan đến hầu hết các lĩnh vực trọng yếu, từ phòng thủ tên lửa đạn đạo, các cuộc tấn công mạng  tới bảo đảm an ninh hàng hải. Một điểm mới là Nhật Bản có quyền hỗ trợ các lực lượng Mỹ trong trường hợp bị nước thứ 3 đe dọa, cho dù hành động của quân đội Mỹ không trên cơ sở bảo vệ Nhật Bản.
 
Theo các nhà phân tích, sự thay đổi căn bản về tính chất liên minh quân sự Mỹ- Nhật này sẽ phục vụ cho chiến lược tái cân bằng của Washington ở châu Á-TBD, cũng như giúp nâng cao vị thế của Tokyo thành quốc gia đóng góp tích cực cho hòa bình và an ninh toàn cầu.
 
Tiến sỹ Ely Ratner, Phó giám đốc Chương trình an ninh châu Á – TBD (Trung tâm An ninh Mỹ CNAS) nhận định:“Các quy tắc sửa đổi về quốc phòng Mỹ-Nhật sẽ tạo ra 1 liên minh bảo vệ nhau bình đẳng hơn, chứ không chỉ đơn thuần là bảo vệ nước Nhật. Điều này có tiềm năng mở ra rất nhiều hoạt động phòng thủ mới cho Nhật ở châu Á và vượt khỏi những gì đang bị cấm hiện nay.”
 
Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe phát biểu tại Quốc hội Mỹ. (Nguồn: AP)
 
Theo bà Valérie Niquet, Chuyên gia về châu Á - Hiệp hội Nghiên cứu Chiến lược FRS (Pháp) phân tích:" “Chính sách quốc phòng mới Mỹ-Nhật là 1 trong những mục tiêu mà Thủ tướng Nhật Shinzo Abe theo đuổi kể từ khi trở lại cầm quyền: Tokyo muốn chứng minh với Washington là mình sẵn sàng đóng 1 vai trò tích cực hơn, sẵn sàng đóng góp nhiều hơn. Đổi lại, ông Abe muốn Mỹ coi Nhật Bản là cột trụ chiến lược trong chính sách xoay trục về Châu Á Thái Bình Dương. Đây là điều hết sức quan trọng đối với an ninh Nhật Bản.”
 
Bà Meredith Miller,Cơ quan nghiên cứu vấn đề châu Á (Mỹ) cho rằng:" “Tôi nghĩ 1 trong những điều Mỹ muốn làm hiện nay đó là gửi đi 1 thông điệp mạnh mẽ đến các nước khác trong khu vực cũng như người dân Nhật Bản về giá trị của đồng minh. Đây là bước đi thật sự để biến những lời nói thành hành động, rằng Mỹ và Nhật Bản đều có chung những cam kết về thách thức an ninh.”
 
Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP và chính sách xoay trục của Mỹ
 
Một khía cạnh khác được dư luận dõi theo chuyến công du đến Mỹ của Thủ tướng Shinzo Abe là, Nhật Bản hiện là một trong những đối tác quan trọng, góp phần vào việc hoàn thành Hiệp định đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) – một thỏa thuận kinh tế chiến lược của Mỹ trong khu vực.
 
Thỏa thuận song phương giữa Mỹ và Nhật Bản được đánh giá là "sống còn" đối với TPP vì hai nền kinh tế này gộp lại chiếm khoảng 80% sản lượng của toàn khối TPP. Một khi được ký kết, hiệp định này sẽ thiết lập 1 khu vực thương mại tự do với 800 triệu dân, chiếm 30% kim ngạch toàn cầu và gần 40 % sản lượng kinh tế thế giới.
 
Dù đến nay các cuộc đàm phán song phương đã ghi nhận những bước tiến đáng khích lệ, song giữa hai nền kinh tế đầu tàu thế giới vẫn còn nhiều khúc mắc cần giải quyết, đặc biệt liên quan tới hai lĩnh vực gai góc là công nghiệp ô tô và nông nghiệp, mà bất đồng giữa 2 cường quốc này lại là trở ngại lớn nhất cho việc sớm đi đến ký kết hiệp định TPP.
 
TT Mỹ tiếp thủ tướng Nhật bản hôm 28/4 Ảnh: AP
 
Ông Edward Alden - Hội đồng quan hệ đối ngoại cho biết:""Đối với Mỹ, đây thực sự là thành quả của nỗ lực tạo ra hiệp định thương mại tự do trong khu vực từ những năm 90. Còn với Nhật Bản, điều này thực sự quan trọng đối với Thủ tưởng Shinzo Abe nhằm cải cách nền kinh tế. Kinh tế Nhật Bản đã không có những bước tiến đáng kể trong 2 thập kỷ qua và nếu có thể đi đến một thỏa thuận, đây sẽ là cơ hội để cứu vãn nền kinh tế suy thoái của ông Abe."  
 
Tuy nhiên, chuyến thăm đến Mỹ vừa qua của Thủ tướng Shinzo Abe cũng là 1 dấu hiệu tích cực cho thấy việc 2 nước Mỹ - Nhật có thể thống nhất để đi đến một thỏa thuận là điều hoàn toàn nằm trong tầm với.
 
Ngoài ra, dự luật đàm phán nhanh TPA dự kiến sẽ được Quốc hội Mỹ đưa ra trong thời gian tới. Nếu TPA được thông qua sẽ cho phép chính quyền của Tổng thống Barack Obama đẩy nhanh việc hoàn tất đàm phán TPP và các hiệp định tự do thương mại khác.
 
Một khi hiệp định TPP được ký kết, Mỹ có thể tăng cường sự ảnh hưởng ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, duy trì sự ổn định cho toàn bộ khu vực này.
 
Ông Zach Cooper - Chuyên gia về châu Á – Viện Nghiên cứu các vấn đề chiến lược và quốc tế (Mỹ) nói:“Tôi nghĩ Mỹ muốn một đồng minh mạnh tại Nhật Bản. Điều này chắc chắn có ích cho chính quyền của Tổng thống Obama, rằng họ đang đi đầu và dành nhiều tâm huyết cho nỗ lực tái cân bằng châu Á. Đã có một số chỉ trích tại Mỹ và châu Á rằng chính quyền Mỹ đã không quan tâm đến việc tái cân bằng châu Á. Vì vậy, đây là cách cho chính quyền Mỹ thể hiện rằng vẫn đang có mối quan hệ chặt chẽ với các đồng minh tại châu Á và đang hướng về châu Á.”
 
Có thể nhận thấy rằng, sự đón tiếp nồng hậu của ông chủ Nhà trắng đối với Thủ tướng Shinzo Abe trong chuyến thăm vừa qua cũng là thông điệp mà chính quyền Obama muốn gửi đi để nhấn mạnh sự quan tâm của mình tới các đồng minh châu Á cũng như củng cố việc duy trì ảnh hưởng và sức mạnh của mình trong chiến lược tái cân bằng châu Á - Thái Bình Dương, nhằm trấn an dư luận trước những nghi ngại cho rằng Mỹ đang lơ là chiến lược "xoay trục" của mình khi sa lầy vào các cuộc nội chiến tại Trung Đông hay phải đối mặt với những thách thức từ chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan IS. Điều này hoàn toàn trái ngược với thái độ lạnh nhạt mà ông Obama dành cho Thủ tướng Isarel trong chuyến công du đến Mỹ hồi đầu tháng 3 vừa qua.
 
Chuyến thăm chính thức cấp nhà nước vừa qua của Thủ tướng Shinzo Abe đến Mỹ đã mang lại nhiều lợi ích cho cả hai nước. Không chỉ củng cố mối quan hệ đồng minh chiến lược giữa Nhật Bản và Mỹ mà nó còn thúc đẩy cơ hội tiến tới đàm phán thành công thỏa thuận Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP, tiếp thêm sức mạnh cho Mỹ trong chính sách xoay trục sang châu Á cũng như củng cố vị trí vững chắc và tầm ảnh hưởng của Nhật trên trường quốc tế.
 
Với nhiều lợi ích ràng buộc về kinh tế, chính trị và quân sự như vậy, mối quan hệ đồng minh Nhật - Mỹ trở nên gắn bó khăng khít cũng sẽ góp phần duy trì hòa bình và ổn định tại khu vực, đảm bảo an ninh cho châu Á trước nhiều mối đe dọa và thách thức.
BT
Thăm dò khán giả