Thứ bảy, ngày 10/12/2016 - 23:44 (GMT+7)

Bảng giá quảng cáo ANTV

| Lịch phát sóng
Dòng sự kiện

Cập nhật: 14:10, Thứ 4, 12/10/2016

Chia sẻ lên twitter Chia sẻ lên zing me Chia sẻ lên facebook In bài Gửi cho bạn bè

Những nốt thăng trầm trong quan hệ giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ

(ANTV) - Việc Thổ Nhĩ Kỳ và Nga vừa ký kết một thỏa thuận quan trọng xây dựng đường ống dẫn khí đốt dưới biển đồng thời cam kết tìm tiếng nói chung trong cuộc chiến tại Syria, cho thấy rằng mối quan hệ song phương Nga - Thổ Nhĩ Kỳ đang ấm dần trở lại. Vận tốc “bình thường hóa” này có thể xem là “quá nhanh” nếu xét đến  sự lạnh lẽo giữa hai nước cách đây không lâu. Lịch sử quan hệ thăng trầm giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga trong vòng một phần tư thế kỷ qua:

1. Liên Xô sụp đổ và sự xâm nhập của các doanh nhiệp nhỏ Thổ Nhĩ Kỳ vào thị trường Nga

Sau khi nhà nước Xô Viết tan rã, nước Nga và Thổ Nhĩ Kỳ thiết lập lại mối quan hệ hữu nghị. Tại Nga, nhu cầu về thời trang phương Tây bắt đầu tăng mạnh và các doanh nghiệp nhỏ Thổ Nhĩ Kỳ nhanh chóng nắm bắt cơ hội này.

Bên cạnh đó, các công ty Thổ Nhĩ Kỳ mau chóng tìm thấy thị phần trong ngành xây dựng Nga và thoả thuận năm 1997 về cung cấp khí đốt thông qua đường ống "Dòng chảy Xanh" đem lại một xung lực lớn cho quan hệ hai nước.

2. Thời kỳ hoàng kim trong quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai nước

Mối quan hệ giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ thực sự được đẩy mạnh sau khi ông Vladimir Putin trở thành Tổng thống Nga vào năm 2000 và ông Recep Tayyip Erdogan lên nắm quyền tại Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 2003.

Trong nhiều năm, quan hệ giữa hai chính trị gia này khăng khít và thân thiện. Trong thời kỳ hoàng kim này, kim ngạch thương mại giữa hai quốc gia, bao gồm cung cấp khí đốt, tăng lên 4 lần. Năm 2014, hai bên trở thành các nước đối tác thương mại tối quan trọng của nhau.

3. Khởi công xây dựng đường ống dẫn khí đốt "Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ"

Ngày 1/12/2014, khi Moscow và Ankara công bố khởi công xây dựng một đường ống dẫn khí đốt mới với tên gọi "Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ" chạy từ Nga đến Thổ Nhĩ Kỳ thông qua Biển Đen.

"Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ" có thể là phương án thay thế đề án về đường ống dẫn khí đốt "Dòng chảy phương Nam" không thành công.

4. Việc Nga công nhận nạn diệt chủng người Armenia và vụ Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi chiến đấu cơ Su-24 của Nga

Tuy nhiên, các cuộc thương lượng về việc xây dựng đường ống khí đốt "Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ" đã bị trì hoãn và quan hệ căng thẳng giữa hai nước gia tăng, trong đó phải kể đến vấn đề liên quan đến sự xung đột giữa Armenia và Azerbaijan về vùng đất tranh chấp Nagorno-Karabakh.

Và khi Tổng thống Nga chính thức sử dụng từ nạn diệt chủng để nói về việc người Thổ tàn sát người Armenia trong Thế chiến lần thứ nhất, thì đây là một "đòn đánh" mạnh đối với Ankara. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ liền nhắc nhở Moscow về vụ sáp nhập Crimea và các vụ thanh trừng toàn bộ các dân tộc chống đối tại Nga dưới thời Stalin.

Song điều mà ông Erdogan thấy bất ổn nhất đó là sự can thiệp của Nga vào cuộc nội chiến ở Syria. Ankara đã nhiều năm trời theo đuổi các mục tiêu hoàn toàn khác với Moscow về mặt trận Syria mà không thành công. Thổ Nhĩ Kỳ muốn phế truất Tổng thống Syria Bashar al-Assad, còn Nga ủng hộ ông Assad.

Một biến cố xảy ra vào ngày 24/11/2015 đã đẩy quan hệ căng thẳng giữa hai nước lên mức đỉnh điểm. Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đã bắn hạ máy bay chiến đấu Su-24 của Nga.

Moscow đáp lại bằng cách áp lệnh trừng phạt toàn diện với Thổ Nhĩ Kỳ, gồm lệnh cấm nhập khẩu nông phẩm Thổ Nhĩ Kỳ, đòi hỏi visa với người Thổ Nhĩ Kỳ, đình chỉ phần lớn các dự án kinh tế hợp tác giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga. Song thiệt hại lớn nhất đối với Thổ Nhĩ Kỳ là Nga cấm bán các tour du lịch trọn gói đến Thổ Nhĩ Kỳ.

5. Ngỏ lời xin lỗi và nối lại quan hệ hữu nghị

Vào tháng 6/2016, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đã viết thư xin lỗi Tổng thống Nga về vụ bắn hạ máy bay Su-24. Ông Erdogan nhấn mạnh rằng ông vẫn xem Nga là một "nước bạn” và "đối tác chiến lược” và cho biết ông muốn củng cố lại quan hệ song phương giữa hai nước. Đáp lại, ông Putin đã dỡ bỏ lệnh cấm bán các chương trình du lịch trọn gói đến Thổ Nhĩ Kỳ. Nga cũng dự định từng bước dỡ bỏ các lệnh trừng phạt khác đối với Thổ Nhĩ Kỳ.

Tuy nhiên, cuộc gặp mặt giữa Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ và Tổng thống Nga tại thành phố St. Petersburg vào tháng 8 năm nay cho thấy cho dù hai bên đã sẵn sàng nối lại tình bằng hữu song không bên nào muốn thay đổi chính sách đối ngoại của mình.

Nga - Thổ Nhĩ Kỳ kỳ vọng cho một khởi đầu mới

Gạt sang một bên những mẫu thuẫn, bất đồng xung quanh vấn đề Syria, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã đạt được thỏa thuận về dự án đường ống dẫn khí đốt mang tên "Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ" (TurkStream). Có thể nói thỏa thuận này sẽ góp phần đáng kể thúc đẩy mối quan hệ song phương giữa Moskva và Ankara vào đúng thời điểm Thổ Nhĩ Kỳ và phương Tây ngày càng nghi kỵ lẫn nhau. Bên cạnh thỏa thuận về dự án "TurkStream", tại cuộc gặp hôm 10/10 ở Istanbul, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và người đồng cấp Nga Vladimir Putin còn nhất trí tăng cường hợp tác quân sự và chia sẻ thông tin tình báo.

Hai nhà lãnh đạo đã chứng kiến lễ ký kết thỏa thuận liên chính phủ về dự án "Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ". Theo dự án, hai đường ống dẫn khí đốt đi qua đáy Biển Đen sẽ được xây dựng, với công suất mỗi đường ống 15,75 tỷ m3 khí đốt mỗi năm. Theo thỏa thuận, các đường ống thuộc dự án phải xây xong trước tháng 12/2019. Tập đoàn Gazprom của Nga đã nhận được hầu hết giấy phép từ Ankara để thực hiện dự án.

Tổng thống Erdogan đánh giá dự án này, cùng kế hoạch khởi động lại dự án nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ do Nga xây dựng sẽ góp phần trong tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa hai nước.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan cho biết: "Tôi có niềm tin tuyệt đối rằng quan hệ giữa hai nước sẽ nhanh chóng trở lại bình thường. Chúng tôi sẽ cải thiện quan hệ trong mọi lĩnh vực, như quốc phòng, chính trị, kinh tế, thương mại, du lịch và văn hóa".

Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết: "Chúng tôi đồng ý với đề nghị để quân đội Syria và các tay súng đối lập rút khỏi đường Castello để đảm bảo an toàn cho các đoàn xe cứu trợ. Tuy nhiên Mỹ chưa muốn thực hiện điều này. Tôi hy vọng đây sẽ là một trong những chủ đề quan trọng nhất được đưa ra thảo luận tại cuộc gặp ở Geneva ngày 15/10 tới".

Giới phân tích cho rằng, Thổ Nhĩ Kỳ đang muốn xích lại gần Nga nhằm giành sự ủng hộ hơn trong bối cảnh chính sách thanh lọc bộ máy chính quyền mà ông Erdogan  tiến hành  sau vụ đảo chính, đang vấp phải sự phản ứng của phương Tây. Bên cạnh đó, quan hệ giữa Ankara với các nước láng giềng như Iraq, Syria, Ai Cập cũng không mấy tốt đẹp, thậm chí có lúc rơi vào đối đầu khi Thổ Nhĩ Kỳ triển khai các chiến dịch tấn công nhằm vào các tay súng người Kurd trên lãnh thổ Syria và Iraq. 

Ông Emre Ersen – Chuyên gia phân tích chính trị cho biết: “Thổ Nhĩ Kỳ coi Nga là một đối tác quan trọng, đặc biệt là sau cuộc đảo chính bất thành vừa qua. Tổng thống Putin là một trong những nhà lãnh đạo đầu tiên trên thế giới tuyên bố ủng hộ vô điều kiện Chính phủ do dân bầu của Thổ Nhĩ Kỳ. Và điều này rất quan trọng, đặc biệt vào thời điểm quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ với các đồng minh truyền thống như Mỹ và EU đang bị tổn thương.”

Trong bối cảnh đó, việc Ankara và Moskva khôi phục quan hệ là điều hết sức cần thiết. Chính Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayip Erdogan hồi cuối tháng Ba vừa qua đã khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ và Nga là hai quốc gia có vai trò quan trọng và có ảnh hưởng lẫn nhau trong suốt nhiều thế kỷ qua, bởi vậy Ankara và Moskva cần khôi phục hợp tác. Trong khi đó, Tổng thống Nga Putin cũng nhiều lần bày tỏ mong muốn duy trì quan hệ tốt đẹp với Thổ Nhĩ Kỳ vì lợi ích của nhân dân hai nước cũng như toàn khu vực.

Các lợi ích kinh tế, chính trị đan xen đã buộc Nga và Thổ Nhĩ Kỳ không thể tiếp tục leo thang căng thẳng mà phải bắt tay nhau. Mặc dù tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa hai nước còn dài, song động thái này đã phát đi một thông điệp tích cực, có thể đem lại lợi ích cho Thổ Nhĩ Kỳ và Nga, cũng như các hoạt động phối hợp để giải quyết vấn đề Syria và cuộc chiến chống IS.

 

BT
Thăm dò khán giả
Bạn có xem ANTV?
Thường xuyên
Thỉnh thoảng
Bạn thích xem chương trình nào trên ANTV?
Lựa chọn đáp án
Hành trình phá án
Điều tra qua thư khán giả
Phía sau bản án
Chuyển động cuộc sống
An ninh với cuộc sống
Hình tượng người chiến sĩ công an nhân dân
Chuyện đời chuyện nghề
Gương sáng xã phường
Giọng ca vàng
Góc bình yên
Góc nhìn văn hóa
An toàn giao thông
Chuyện giản dị
Phim tài liệu
ANTV Kết nối
Thời sự tiêu điểm
Bản tin 113 Online
Bản tin Thời sự An ninh
Bản tin Kinh tế tiêu dùng
Bản tin An ninh ngày mới
Bản tin Nhật ký An ninh
Bản tin Tổng hợp
Bản tin Quốc tế
Thời sự 120 giây