Thứ sáu, ngày 09/12/2016 - 16:41 (GMT+7)

Bảng giá quảng cáo ANTV

| Lịch phát sóng
Dòng sự kiện

Cập nhật: 14:00, Thứ 7, 19/11/2016

Chia sẻ lên twitter Chia sẻ lên zing me Chia sẻ lên facebook In bài Gửi cho bạn bè

Chiến lược an ninh và quốc phòng chung Châu Âu

(ANTV) -Liên minh châu Âu đêm 14/11 đã nhất trí về một lộ trình xây dựng Chiến lược An ninh và Quốc phòng riêng của châu Âu và ít nhiều độc lập so với NATO.

 
Từ ngày 14/11, Bộ trưởng Quốc phòng và Ngoại giao của các nước châu Âu đã thảo luận về những nét lớn của một chính sách quốc phòng chung châu Âu. Đối đầu trong Chiến tranh Lạnh đã buộc Mỹ phải bảo vệ Tây Âu. Chiến tranh Lạnh kết thúc đã 30 năm nhưng Tây Âu vẫn nghiễm nhiên được lá chắn hạt nhân của Mỹ bảo vệ. 2/3 ngân sách NATO là từ Mỹ.
 
Nay tân Tổng thống Mỹ muốn tính đúng, tính đủ. Đồng minh vẫn là đồng minh nhưng không có nghĩa Mỹ phải bỏ tiền túi ra che chắn cho châu Âu. Các nước châu Âu nay thừa nhận quan điểm đó là có lý. Độc lập hơn so với NATO, châu Âu sẽ chủ động hơn về mặt quốc phòng, nhưng độc lập hơn cũng có nghĩa là tốn kém hơn.
 
Tuy nhiên trên thực tế, với một chính sách An ninh quốc phòng còn nhiều hạn chế và đến lúc phải thay đổi.
 
Hạn chế trong chính sách An ninh - Quốc phòng của Châu Âu
 
Châu Âu - Một lục địa già vốn thanh bình và an toàn, thì nay lại đang là điểm nóng về vấn đề an ninh.  Các vụ tấn công trắng trợn, xảy ra dồn dập thời gian qua tại nhiều thành phố lớn của châu Âu như Paris, Nice của Pháp, Brussels của Bỉ, Munich, Frankfurt của Đức đã cho thấy những lỗ hổng an ninh của châu Âu, đồng thời cho thấy châu Âu là một mục tiêu dễ bị tổn thương trong cuộc chiến chống khủng bố.
 
GS.TS Phạm Quang Minh - Trường Đại học Khoa học Xã hội& Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, do sự mở cửa của các nước Liên minh Châu Âu. Cho nên việc đi lại giữa quốc gia này với quốc gia kia rất dễ dàng, thuận lợi cho người lao động , thuận lợi cho công dân châu Âu, nhưng cũng đồng thời tạo ra kẽ hở, đấy là các tội phạm có thể đi lại dễ dàng. Đặc biệt thời đại của công nghệ thông tin cũng là 1 trong những điểm tạo thuận lợi cho các tổ chức khủng bố, trong đó có IS hoạt động một cách dễ dàng.
 
Các vụ khủng bố đẫm máu trong lòng châu Âu cho thấy hợp tác và trao đổi thông tin giữa các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu về các đối tượng nghi vấn và hồ sơ tội phạm còn lỏng lẻo và không hiệu quả. Cho đến nay, việc đảm bảo an ninh vẫn là cuộc chiến đơn lẻ của từng thành viên trong Liên minh châu Âu.
 
GS.TS Phạm Quang Minh cho rằng: Hạn chế lớn nhất là không có sự phối hợp giữ các nước thành viên. Lĩnh vực an ninh là một trong những lĩnh vực nhạy cảm nhất, chính sách an ninh và đối ngoại chung. Mặc dù trên lý thuyết thì có chính sách như vậy nhưng trên thực tế chưa được chặt chẽ. Ví dụ như sự chia sẻ thông tin mà trách nhiệm các quốc gia phải chia sẻ chẳng hạn, cái gánh nặng về mặt tài chính chũng chưa có. Thành ra việc ngăn chặn, dự báo, phối kết hợp để có thể hạn chế được những cuộc tấn công mang tính an ninh từ tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo IS thì còn rất hạn chế.
 
Chưa có một chính sách an ninh chung của Liên minh Châu Âu và thiếu sự hợp tác chặt chẽ nhằm phát huy hiệu quả các công cụ sẵn có, thế nhưng bản thân mỗi nước EU cũng gặp phải nhiều khó khăn trong việc đảm bảo an ninh đất nước mình. Khi mà nhiều nước Châu Âu đang rơi vào tình trạng ngày càng suy yếu về kinh tế, khủng hoảng về chính trị do hệ thống xã hội trì trệ, không kịp đổi mới và kém hiệu quả. Điều đó, đã ảnh hưởng đến các chương trình mua sắm, hiện đại hóa quân đội trong nhiều nước châu Âu.
 
Quân đội Đức sẽ là một trong những nòng cốt của sự hợp tác quốc phòng trong EU? Ảnh: AP
 
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại tây Dương (NATO) có 28 nước thành viên, trong đó 22 thành viên đang thuộc EU, tuy nhiên có một sự mặc nhiên là NATO lại bị chi phối hoàn toàn bởi Mỹ và 2/3 ngân sách của NATO cũng từ Mỹ, vì thế các nước châu Âu dường như có một vai trò yếu kém trong khối quân sự lớn nhất thế giới này. Liên minh Châu Âu đang đối mặt với những thách thức an ninh chưa từng có, sự phụ thuộc truyền thống vào NATO sẽ là đủ, hay nên đầu tư nhiều hơn cho an ninh quốc phòng riêng của mình và chuyển theo hướng hợp tác chặt chẽ hơn giữa các nước thành viên, trong bối cảnh còn nhiều khác biệt trong nội bộ Liên minh này.
 
Rõ ràng trong Liên minh châu Âu thì có sự bất đồng hay có thể nói là sự phát triển không đồng đều, ví dụ trong Liên minh châu Âu có những nước lớn và có những nước nhỏ. Sự khác biệt giữa các nước thành viên cũ lâu đời với những thành viên mới do vậy nhận thức về trách nhiệm chung cũng chưa thật đồng đều. Rồi sự khác biệt về trình độ phát triển kinh tế cũng là một khoảng cách rất lớn trong Liên minh châu Âu. Do vậy sự khác biệt, sự đa dạng của các thành viên trong Liên minh châu Âu làm cho người ta khó có sự hợp tác chặt chẽ, và tôi nghĩ rằng quan trọng chính là phải thu hẹp khoảng cách, phải tạo ra được nhận thức chung trong Liên minh Châu Âu thì lúc đó mới có được cái gọi là chính sách chung. GS.TS Phạm Quang Minh nhận định.
 
Các chuyên gia cũng cho rằng, vũ khí tốt nhất là tổ chức tốt mạng lưới an ninh châu Âu trên cơ sở củng cố năng lực của các cấu trúc hiện có và tăng cường sự hợp tác giữa các quốc gia thành viên. Một khi Liên minh châu Âu không có tiếng nói chung và hành động mang tính phối hợp, thì việc đảm bảo an ninh quốc phòng và xử lý các mối đe dọa khủng bố vẫn là một bài toán khó.
 
Xây dựng chiến lược an ninh và quốc phòng chung châu Âu
 
 
Rõ ràng, lỗ hổng trong chiến lược an ninh và quốc phòng châu Âu đang ngày càng phình to. EU thì phụ thuộc quá nhiều vào khối quân sự Hiệp ước Bắc Đại Tây dương NATO, mà ai cũng hiểu do Mỹ chi phối, nhằm mở rộng hiện diện ở khu vực sườn phía Đông. Nhưng cuối cùng, Mỹ lại có một Tổng thống mới với tư tưởng "hoài nghi" NATO.
 
Thêm vào đó, cuối tuần trước, các cuộc bầu cử Tổng thống tại Bulgaria và Moldova - 2 quốc gia làm nên vòng cung Đông Nam châu Âu, không kể đến Ukraine - đã lựa chọn ra 2 nhà lãnh đạo có quan điểm "thân Nga". Trong một bối cảnh như vậy, đã đến lúc châu Âu cần xây dựng một chiến lược an ninh và quốc phòng mới, phù hợp với xu thế và sự ổn định của khối.
 
"Nếu các thành viên NATO thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình, Mỹ sẽ bảo vệ họ"... Lời cảnh báo từ ông Donald Trump trong quá trình tranh cử đã khiến các nước thành viên EU của NATO phải giật mình.
 
Kết quả...là một tuần sau khi ông Trump đắc cử Tổng thống Mỹ, giới lãnh đạo châu Âu đã có một phiên họp đặc biệt tại Brussels, dưới sự triệu tập của Đại diện cấp cao phụ trách Chính sách An ninh và Đối ngoại của EU Federica Mogherini.
 
Tăng cường mối quan hệ giữa EU - NATO  là điều được nhấn mạnh tại phiên họp này.
 
Bà Federica Mogherini - Đại diện Cấp cao phụ trách Chính sách An ninh và Đối ngoại của EU nói:"Ở thời điểm này, tăng cường hợp tác giữa Liên minh châu Âu và NATO là cách để củng cố mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Chúng tôi tin rằng đây không chỉ là mối quan tâm của châu Âu mà cả các quốc gia thuộc Đại Tây Dương. Và thông điệp hôm nay, từ các bộ trưởng quốc phòng, là cam kết của Liên minh châu Âu để tăng cường quan hệ xuyên Đại Tây Dương, trong đó, thắt chặt hơn nữa quan hệ EU - NATO là ưu tiên cao nhất của chúng tôi".
 
EU vẫn cần NATO như một điểm tựa, nhưng trong nội bộ, các nước thành viên EU cũng dần nhận ra viễn cảnh, Mỹ sẽ không thể bảo vệ an toàn cho khối như thời kỳ Chiến tranh lạnh. Đặc biệt, nước Mỹ hiện nay có quá nhiều mối bận tâm, như khu vực châu Á - Thái Bình Dương, chủ nghĩa khủng bố, vấn đề Trung Đông. Thêm vào đó, dưới sự dẫn dắt của một vị Tổng thống xuất thân từ giới doanh nhân, các ưu tiên chương trình nghị sự trong thời gian đầu của Mỹ, có lẽ sẽ không phải quốc phòng.
 
Teho Bộ trưởng Quốc phòng Đức Ursula Von Der Leyen: "Chúng tôi cho rằng, châu Âu nên gánh vác trách nhiệm nhiều hơn. Châu Âu vẫn sẽ là trụ cột của NATO, song chúng ta cũng cần có một Liên minh an ninh quốc phòng trong khuôn khổ châu Âu"
 
Ngoại trưởng Pháp Jean - Marc Ayrault (1195) "Trong một bước đi thiết thực, chúng tôi sẽ tái khẳng định trong tuyên bố chung về ý định thành lập một chiến lược quốc phòng độc lập, phương tiện và công cụ để phối hợp các hành động quân sự nhằm đảm bảo an ninh của châu Âu".
 
Hơn bao giờ hết EU muốn có Bản sắc chung về an ninh, muốn chủ động trong các hoạt động quân sự để duy trì ổn định khu vực và độc lập trong hành động, suy nghĩ... bằng cách thành lập một lực lượng quân sự của riêng mình.
 
Nhưng độc lập hơn cũng có nghĩa là tốn kém hơn. Ít nhất các nước châu Âu phải đảm bảo mục tiêu ngân sách quốc phòng chiếm 2% GDP mà NATO đã ấn định 2006, nhưng cho đến nay mới chỉ có Anh, Hy Lạp, Ba Lan và Estonia thực hiện đúng cam kết. So với mục tiêu này, ngân sách quốc phòng hiện nay của các thành viên NATO ở châu Âu còn thiếu khoảng 100 tỷ USD  một con số đáng kể trong bối cảnh nền kinh tế khu vực vẫn chênh vênh.
 
Bài toán về chính sách an ninh chung châu Âu rõ ràng đang được đặt nhiều dấu hỏi và một trong số đó là chi ngân sách quốc phòng.
 
Bộ trưởng Quốc phòng Anh Michael Fallon cho rằng, thay vì mơ ước một quân đội châu Âu, cách đơn giản nhất là các nước mạnh về kinh tế trong châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng của mình để đáp ứng mục tiêu 2% GDP như đã cam kết.
 
Môi trường an ninh ở châu Âu đang biến động nhanh chóng với sự xuất hiện của nhiều thách thức và nguy cơ từ cả bên trong và bên ngoài, buộc các nước thành viên NATO phải tính đến hàng loạt giải pháp tăng cường sức mạnh quân sự mà trước tiên là câu câu chuyện ngân sách. Đảm bảo mục tiêu ngân sách quốc phòng chiếm 2% GDP và có lựa chọn đúng đắn những lĩnh vực cần đầu tư mua sắm chắc chắn vẫn là đề tài nóng trên chính trường các nước châu Âu thời gian tới.
 
Một chính sách quốc phòng chung như nhiều nước EU mong muốn vẫn chưa thành hiện thực, do những toan tính chiến lược của một số nước. Tuy nhiên, EU cũng tạm vượt ra khỏi sự chia rẽ để thông qua một kế hoạch an ninh và quốc phòng mới chỉ rõ 3 ưu tiên: Thứ nhất: Cho phép EU hành động toàn diện hơn, nhanh chóng và quyết đoán hơn trước những xung đột và khủng hoảng bên ngoài. Thứ 2: Củng cố tiềm lực quốc phòng và an ninh cho liên minh.
 
Cuối cùng là tăng cường khả năng bảo vệ công dân EU. Bản kế hoạch này sẽ được đệ trình lên lãnh đạo Chính phủ các nước EU trong khuôn khổ phiên họp Hội đồng châu Âu diễn ra vào tháng 12 tới.
 
Vẫn chưa thể biết Kế hoạch an ninh và quốc phòng mới sẽ tiếp tục được thúc đẩy ở mức độ nào sau Hội nghị trên, nhưng rõ ràng châu Âu đang từng bước khẳng định một chính sách quốc phòng ít nhiều độc lập với NATO.
 
Thăm dò khán giả
Bạn có xem ANTV?
Thường xuyên
Thỉnh thoảng
Bạn thích xem chương trình nào trên ANTV?
Lựa chọn đáp án
Hành trình phá án
Điều tra qua thư khán giả
Phía sau bản án
Chuyển động cuộc sống
An ninh với cuộc sống
Hình tượng người chiến sĩ công an nhân dân
Chuyện đời chuyện nghề
Gương sáng xã phường
Giọng ca vàng
Góc bình yên
Góc nhìn văn hóa
An toàn giao thông
Chuyện giản dị
Phim tài liệu
ANTV Kết nối
Thời sự tiêu điểm
Bản tin 113 Online
Bản tin Thời sự An ninh
Bản tin Kinh tế tiêu dùng
Bản tin An ninh ngày mới
Bản tin Nhật ký An ninh
Bản tin Tổng hợp
Bản tin Quốc tế
Thời sự 120 giây