Cập nhật: 07:49, Thứ 7, 11/11/2017

print

Khó thu hút vốn đối với dự án cao tốc Bắc - Nam

(ANTV) - Sau thời gian chuẩn bị kỹ lưỡng, Chính phủ đã trình Quốc hội chủ trương đầu tư một số đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam nhánh phía Đông giai đoạn 2017 – 2020 dưới hình thức hợp tác công tư PPP, cụ thể là BOT. 

Trong bối cảnh các dự án BOT thời gian qua đang tồn tại nhiều bất cập thì việc đầu tư cao tốc Bắc – Nam chắc chắn sẽ gặp không ít những thách thức, trong đó việc kêu gọi nhà đầu tư góp vốn là vấn đề rất khó khăn dù rằng, Bộ Giao thông vận tải đã xây dựng một cơ chế hợp tác công tư PPP hoàn toàn mới. 

Ngay từ khi lập dự án đầu tư cao tốc Bắc – Nam, thách thức lớn nhất vẫn là vốn. Chính vì vậy, Bộ Giao thông vận tải đã xác định phải chia nhỏ dự án ra để thu hút vốn. Cụ  thể, với 654 km cao tốc Bắc - Nam phía Đông được xây dựng giai đoạn I từ năm 2017 - 2020, tổng mức đầu tư giai đoạn I khoảng 118.000 tỷ đồng. Trong đó, theo hình thức hợp tác công tư PPP, nhà nước sẽ bỏ ra 55.000 tỷ đồng, tương đương 40% tổng mức đầu tư của dự án. Theo lãnh đạo Bộ Giao thông vận tải, việc góp 55.000 tỷ đồng để giải phóng mặt bằng cũng như xây dựng cơ chế riêng trong chính sách tín dụng thì việc huy động vốn là điều có thể.

Ông Nguyễn Nhật – Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải cho biết: "Các cơ chế chính sách bây giờ mình đã xây dựng và trong dự án có thể nói tương đối rõ ràng, đầy đủ, minh bạch để rất tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham gia ví dụ như mình đã giải phóng mặt bằng, hoặc cho tư vấn nghiên cứu trước để đưa ra dự toán, đưa ra cơ chế chính sách trước, cơ chế phí và lệ phí chuyển sang giá thì thuộc quyền của Bộ Giao thông vận tải thì mình sẽ xử lý được các tồn đọng vừa rồi."

Dù có cơ chế đặc thù để thu hút vốn, thế nhưng nhiều ý kiến vẫn hoài nghi bởi lâu nay doanh nghiệp đầu tư BOT đều hoàn toàn đi vay ngân hàng để triển khai dự án. Đã có nhiều kịch bản về vốn cho cao tốc Bắc Nam mà Bộ Giao thông vận tải đã tính trước, nhất là kêu gọi nhà đầu tư nước ngoài, dù vậy đến nay, những nhà đầu tư này lại không mặn mà với các dự án cao tốc ở Việt Nam bởi mục tiêu lợi nhuận.

Ông Nguyễn Đức Kiên – Phó chủ nhiệm Ủy ban kinh tế Quốc hội cho biết: "Chúng ta phải hiểu các nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư vào Việt Nam là vì vấn đề lợi nhuận, khi họ không đạt được mục tiêu lợi nhuận thì họ sẽ không đầu tư, và ở đây chúng ta phải hài hòa mục tiêu có một hệ thống cơ sở hạ tầng để phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế xã hội nhưng đồng thời phải đảm bảo lợi nhuận của nhà đầu tư."

Cũng theo các chuyên gia, việc huy động nguồn lực đầu tư cao tốc Bắc – Nam không nên duy ý chí theo kiểu phải kêu gọi bằng được với các cơ chế mở, dễ dãi mà ngay từ đầu, Nhà nước phải giám sát được năng lực của nhà đầu tư, kể cả năng lực tài chính lẫn năng lực quản lý, vận hành. Bởi, với tổng mức đầu tư lớn, nếu nhà đầu tư không có năng lực thì tính rủi ro sẽ rất cao.

TS Nguyễn Minh Phong – Chuyên gia kinh tế cho biết: "Lượng vốn có rất ít và chủ yếu vay vốn xã hội, vay vốn ngân hàng và không cổ phần hóa cho nên tất cả các chi phí kể cả chi phí của dự án thực cũng như chi phí tiêu cực ngoài dự án đều đổ dồn vào phí thu."

Tiến sĩ Huỳnh Thế Du - Đại học Fulbright cho biết: "Chúng ta phải chẻ ra để xem nó như thế nào, xem xét từng trường hợp cụ thể, tránh việc làm theo kiểu phong trào."

Không ít ý kiến cho rằng, muốn thu hút được vốn trong bối cảnh hiện nay thì nên lập gói tín dụng riêng cho cao tốc Bắc – Nam, các ngân hàng chỉ cần thống nhất với nhau về khung kỳ hạn, lãi suất, cách thức thu hồi vốn. Ngoài ra, ngay trong dự án này với hình thức hợp tác công tư PPP thì sự tham gia, phán quyết của Nhà nước khá lớn và sẽ giảm trừ được tính rủi ro. Báo cáo của Bộ Giao thông vận tải cũng cho thấy, tốc độ tăng trưởng phương tiện trên các tuyến cao tốc này khi đi vào khai thác sẽ đạt tới 20% /mỗi năm sẽ là con số rất hấp dẫn, đảm bảo được lợi nhuận đúng mục tiêu mà các nhà đầu tư đang quan tâm đến cao tốc Bắc - Nam.

BT